Aktualnie polski porządek prawny przewiduje dwie możliwości dziedziczenia majątku po zmarłym. Jednym z nich jest dziedziczenie przewidziane przez ustawę na wypadek braku sporządzonego przez zmarłego testamentu, które w Kodeksie Cywilnym nazywane jest „dziedziczeniem ustawowym”. Drugą możliwością dziedziczenia majątku po spadkodawcy jest dziedziczenie z mocy testamentu, spisanego przez spadkodawcę. Sposób w jaki powinien być napisany testament i jak wygląda proces dziedziczenia opisuje Kodeks Cywilny art. 941 – art. 1087. Jednak materia tego wpisu skupi się na samym wyglądzie testamentu i jak takowy sporządzić poprawnie.
Ważność testamentu
Testament będzie bezwzględnie ważny jeżeli zostanie spisany całkowicie własnoręcznie, będzie posiadał podpis spadkodawcy oraz datę. Przy czym data nie jest całkowicie niezbędna, ponieważ jej brak niekoniecznie powoduje nieważność sporządzonego testamentu, o ile nie budzi wątpliwości jego treść, zdolność spadkodawcy do sporządzenia testamentu i wzajemne stosunki innych testamentów sporządzonych przez tego spadkodawcę (można sporządzić kilka testamentów i każdy z nich będzie ważny, jeżeli nie koliduje z innym. W przypadku kolizji ważniejszy jest testament młodszy, a gdy zabraknie daty, żeby ustalić chronologię sporządzenia testamentów, to następuje dziedziczenie ustawowe – dlatego ważne jest umieszczenie daty na testamencie). Ustawa przewiduje również możliwość spisania testamentu w formie aktu notarialnego, spisanego w kancelarii notarialnej. Notariusz przechowuje wtedy testament w bezpiecznym miejscu i na wypadek śmierci tak samo – ostatni spisany testament ma pierwszeństwo w razie kolizji. Spadkodawca może również wyrazić swoją ostatnią wolę w obecności dwóch świadków wobec wójta, burmistrza, prezydenta miasta, starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego. Ta forma sporządzenia testamentu jest jednak wykluczona dla osób głuchych lub niemych.
Oprócz tego, aby uznać testament za ważny, musi być on sporządzony samodzielnie przez testatora, który w chwili pisania testamentu posiadał pełną zdolność do czynności prawnych – tutaj po raz kolejny warto wspomnieć o tym, jak ważne jest napisanie daty spisania testamentu.
Wiarygodności naszego testamentu doda spisanie go za pomocą długopisu lub pióra, ponieważ znacznie utrudni to sfabrykowanie ostatniej woli i przerobienie jej po śmierci. Ustawa nie wskazuje konkretnych narzędzi piśmiennych.
W bardzo skrajnych wypadkach ważny jest również tzw. testament na wypadek rychłej śmierci, czyli kiedy zgon następuje nieprzewidzianie, w wyniku np. wypadku. Wtedy przynajmniej trzech świadków musi zgodnie stwierdzić ostatnią wolę zmarłego.
Co można przekazać w testamencie?
W testamencie można przekazać spadkodawcom cały spadek albo tylko ułamek swojego majątku wybranym osobom. W przypadku gdy testator decyduje się na to drugie, to nie rozporządzona część majątku jest dziedziczona ustawowo. W obu przypadkach razem z majątkiem i prawem do posiadania jakiejś rzeczy na spadkodawcę przechodzą również długi i zobowiązania związane z tą rzeczą.
Czy można zrezygnować z ostatniej woli?
Tak, wystarczy zniszczyć testament albo np. zmodyfikować go o zapis, że jednak rezygnuje się z zapisów testamentowych lub po prostu sporządzić nowy testament, opatrzony nową datą.
Podsumowując
Pamiętaj, żeby spisać testament samodzielnie, własnoręcznie oraz najlepiej długopisem lub piórem. Opatrz swój testament datą sporządzenia oraz własnym podpisem, który zazwyczaj stosujesz (w razie nieprzewidzianych wątpliwości co do testamentu, ułatwi to biegłemu grafologowi potwierdzenie oryginalności podpisu). Sporządzając testament w obecności notariusza, minimalizujesz szansę na oszustwo i sfabrykowanie twojej ostatniej woli!
