W dzisiejszych czasach zawieranie umów jest powszechną praktyką w biznesie. Wraz z rozwojem rynku i zwiększeniem złożoności kontraktów, coraz częściej pojawiają się kwestie dotyczące kar umownych. Właśnie dlatego warto wiedzieć, jak ustalać ich wysokość.

Czym jest kara umowna?

Karę umowną definiuje się jako kwotę, którą strona zobowiązuje się zapłacić w przypadku niezrealizowania postanowień umowy. Jej wysokość powinna być uzależniona od szkód poniesionych przez drugą stronę, jednak nie może przekraczać wartości samego kontraktu.
Ustalenie wysokości kary umownej zależy od wielu czynników i wymaga indywidualnego podejścia do każdej sytuacji.

Kara umowna w przepisach

Instytucja kary umownej została uregulowana w art. 483 i 484 Kodeksu Cywilnego. Brzmią one następująco:

Art. 483.
§ 1. Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).
§ 2. Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z zobowiązania przez zapłatę kary umownej.

Art. 484.
§ 1. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły.
§ 2. Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.

Jak ustalić wysokość kary umownej?

Wysokość kary umownej może być ustalona na kilka sposobów, zależnie od sytuacji i umowy między stronami. Niektóre z najczęściej stosowanych metod to:

1. Wartość kontraktu — wysokość kary umownej może być określona jako procent wartości całego kontraktu. Ta metoda jest stosowana w przypadku umów o wartościowej transakcji, takich jak umowy budowlane.

2. Szacunkowa wartość strat — wysokość kary umownej może być określona jako szacunkowa wartość strat, jakie poniesie strona, która odstąpi od umowy lub nie spełni warunków umowy. Ta metoda jest stosowana w przypadku umów, w których szkody dla jednej ze stron są trudne do oszacowania.

3. Wysokość stała — wysokość kary umownej może być ustalona jako stała kwota. Ta metoda jest stosowana w przypadku umów, w których straty dla jednej ze stron są małe lub trudne do oszacowania.