Puste faktury – czym są i jakie konsekwencje prawne grożą za ich wystawianie?

Problem wystawiania pustych, czyli inaczej faktur fikcyjnych, jest poważny. Motywy, dla których przedsiębiorcy korzystają z tego procederu są zróżnicowane. Najczęściej chodzi jednak o zmniejszenie wysokości podatku dochodowego przedsiębiorcy.

Czym są puste faktury?

Pusta faktura to tak jak tradycyjna faktura – dokument księgowy, z tą jednak różnicą, że nie odzwierciedla ona stanu rzeczywistego.
Puste faktury wystawiane są najczęściej w sytuacji gdy:
• w ogóle nie doszło do wykonania jej przedmiotu, np.: dostawy towaru lub świadczenia usługi,
• do transakcji w ogóle nie doszło, ale dostawcą/usługodawca jest inny podmiot gospodarczy niż wystawca faktury (o czym nabywca wiedział),
• wystawcą faktury jest tzw. firmant, a podmiot gospodarczy, który tak naprawdę zrealizował dostawę lub świadczył usługę jest zatajany przed nabywcą.

Puste faktury a VAT

Zjawisko fikcyjnych faktury reguluje art. 108 ustawy o VAT. Przepis ten stanowi, że w sytuacji, gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty. Oznacza to, że zobowiązanie do zapłaty podatku z faktury powstaje nawet wtedy, gdy do transakcji w ogóle nie doszło.

Puste faktury a konsekwencje prawne

Konsekwencje prawne wystawiania pustych faktury zostały uregulowany zarówno w Kodeksie karnym jak i Kodeksie karnym skarbowym. Obie ustawy regulują odrębne konsekwencje prawne za dokonanie tego czynu zabronionego.
Kodeks karny skarbowy wskazuje, iż za wadliwe wystawienie faktury grozi kara grzywny do 180 stawek dziennych. Z kolei za wystawienie albo posługiwanie się fikcyjną fakturą sąd może orzec karę nawet do 720 stawek dziennych bądź roku pozbawienia wolności. Możliwe jest również nałożenie obu tych kar jednocześnie.
Zgodnie zaś z przepisami Kodeksu karnego, ten, kto w celu użycia za autentyczną, podrabia lub przerabia fakturę w zakresie okoliczności faktycznych mogących mieć znaczenie dla określenia wysokości należności publicznoprawnej lub jej zwrotu albo zwrotu innej należności o charakterze podatkowym lub takiej faktury jako autentycznej używa, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Inne przepisy Kodeksu karnego wskazują, że kto dopuszcza się ww. przestępstwa wobec faktury lub faktur, zawierających kwotę należności ogółem, której wartość lub łączna wartość jest większa niż dziesięciokrotność kwoty określającej mienie wielkiej wartości, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 albo karze 25 lat pozbawienia wolności.

Możliwości przedsiębiorcy na uniknięcie negatywnych konsekwencji wystawienia pustej faktury

Jeżeli przedsiębiorca, na skutek swojego niedopatrzenia, wprowadził do obrotu fikcyjną fakturę, a Urząd Skarbowy jeszcze się o tym nie dowiedział, przedsiębiorca ma dwie możliwości:

• anulowania faktury – wyłącznie przed przekazaniem faktury do dostawcy – przed wprowadzeniem jej do obrotu prawnego,
• skorygowania faktury – w sytuacji, gdy nie ma już możliwości anulowania faktury, konieczne jest wystawienie faktury korygującej tzw. faktury korygującej do zera.

Inaczej sytuacja wygląda w przypadku nabywcy pustej faktury, który dokonał już odliczenia z niej podatku VAT. Wówczas powinien on:

• dokonać zapisów w rejestrze VAT na minus w okresie, w którym odliczył nienależny mu podatek,
• złożyć korektę pliku JPK_V7 za ten okres,
• odprowadzić na rzecz urzędu skarbowego różnicę w kwocie podatku do zapłaty wraz z naliczonymi odsetkami.